Qct Kemik Yoğunluğu Ölçümü

QCT (Kantitatif Bilgisayarlı Tomografi) Kemik Yoğunluğu Ölçümü Nedir? Hangi durumlarda kullanılır?

İlerleyen yaş kemik sağlığını olumsuz etkileyebilmektedir. Özellikle kemik erimesi olarak bilinen osteoporoz kırık riskini artırmaktadır. Şiddetli bel ve eklem ağrısı çeken, küçük travmalarda bile kırıklar yaşayan kişilerin kemik yapısıyla ilgili detaylı bilgi edinebilmek tedavi için önemlidir.

QCT (Kantitatif Bilgisayarlı Tomografi) kemik yoğunluğu ölçümü, kemiğin iç yapısını üç boyutlu (3D) olarak analiz edebilme imkanı verir. Kemikle ilgili bu detaylar tedavide yol haritasını belirlemeye yardımcı olur.

QCT nedir, QCT ile DEXA arasındaki fark nedir, QCT çekiminde radyasyon alır mıyım gibi soruların merak edilen konuların başında gelmektedir. Bu yazımızda QCT ile ilgili bütün soruların yanıtlarını bulabilirsiniz.

Daviva Sağlık Grubu Radyoloji Bölümü’nde, uzman radyologlar eşliğinde gerçekleştirilen QCT ölçümleri ile kemik sağlığınızı güvence altına almayı hedefliyoruz.

QCT Kemik Yoğunluğu Ölçümü Nedir?

QCT (Kantitatif Bilgisayarlı Tomografi), kemik mineral yoğunluğunu ölçmek için kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Bilgisayarlı Tomografi (BT) kullanılarak yapılan QCP ölçümü 3 boyuntu (3D) sonuçlar sunarak sümgerimsi kemik yapısıyla yoğun kemik yapısını ayrımını çok net şekilde ortaya koyabilmektedir. Genellikle kalça ve bel bölgesinde uygulanır.

QCT Hangi Durumlarda ve Hastalıklarda Kullanılır?

• Osteoporoz Yönetimi

Halk arasında kemik erimesi olarak bilinen osteoporoz teşhisinde QCT, sunduğu 3 boyutlu (3B) görüntüleme yeteneği sayesinde kemiğin gerçek gücünü ölçmede en hassas yöntemlerden biridir. Kemiğin iç yapısını göstermesi sayısendi çok daha erken evrede teşhi imkanı verir.

• Steroid Kaynaklı Kemik Kaybı

Steroid kullanımı, kemik kaybını tetikleyen en önemli nedenler arasındadır. Steroidler kemiğini yoğun dış kabuk kısmından ziyade iç kısımdaki süngerimsi yapıda kayıplara neden olmaktadır. Bu nedenle QCT'nin 3 boyutlu yaklaşımı erken teşhis ve izleme için üstünlük sağlamaktadır.

• Hiperparatiroidizm

Paratiroid bezlerinin aşırı miktarda paratiroid hormonu salgılaması sonucu kandaki kalsiyum seviyelerinin normalin üzerine çıkması durumudur. Hiperparatiroidizm rahatsızlığında kemik yıkımı hızlanır. Özellikle de kemiklerin süngerimsi yapısı bu yıkımdan daha çok etkilenir.

QCT, kemiklerin yumuşak dokusunu değerlendirmede DEXA’ya oranla çok daha detaylı bilgiler sunar. 3 boyutlu (3D) ölçüm yeteneği sayesinde gizli kırık risklerinin erken teşhis edilmesine olanak tanır.

• Omurga Anormallikleri

QCT (Kantitatif Bilgisayarlı Tomografi) hacimsel ölçümler sağlar. Kemiğini iç ve dış bölümlerini ayrı ayrı analiz edebilir.

Omurga kırıklarını tahmin etmek için kemik gücünü doğru bir şekilde ölçer.

Disk aralığı daralması, kemik çıkıntıları gibi omurga dejeneratif hastalıklarını değerlendirir.

QCT ayrıca omurga ameliyatları öncesinde kemik mineral yoğunluğunu değerlendirmek için de kullanılabilir.

QCT Ölçümü Nasıl Yapılır?

• QCT ölçümü yaptırmadan bir gün önce kullanıyorsanız kalsiyum desteği almayı kesin. Kalsiyum takviyesi QCT değerlerinin yanlış çıkmasına neden olabilir.
• Ölçüme gelirken rahat kıyafetler giymeyi tercih edin. Fermuarlı, metal aksesuar olan kıyafetleri mümkünse giymeyin.
• QCT ölçümüne aç gelmenize gerek yoktur. Çekim öncesi günlük aktivitelerinize aynen devam edebilirsiniz.
• QCT değerlendirmesi Bilgisayarlı Tomografi (BT) cihazında gerçekleştirilir. Çekim sırasında BT cihazının masasına uzanacaksınız.
• Ölçümler genellikle omurga ve kalça bölgesinden yapıldığı için BT cihazı bu bölgelere yoğunlaşacaktır.
• Çekim sırasında hareketsiz kalmanız istenecektir. Bazı durumlarda ölçümlerin daha net yapılabilmesi için nefesinizi tutmanız istenebilir.
• QCT çekimleri sırasında herhangi bir ağrı ya da acı hissetmeyeceksiniz.
• Elde edilen üç boyutlu görüntüler, özel bir yazılım aracılığıyla analiz edilerek kemiğin hacimsel yoğunluğu hesaplanır.

QCT ile DEXA Arasındaki Farklar Nelerdir? Hangi Durumda Hangi Test Daha Uygundur?

• DEXA iki boyutlu görüntü alarak değerlendirme yapar. QCT ise 3 boyutlu analiz sağlar.
• DEXA kemiğin dış kabuğu ile süngerimsi yapısını birbirinden ayırmadan her ikisinin ortalamasını verir. QCT, kemiğin iç ve dış kısımlarını ayrı ayrı analiz edebilir.
• DEXA ölçümlerinde obezite yanıltıcı bir faktör olabilir. QCT aşırı kilolu hastalarda da başarıyla ölçüm yapabilir.
• Her ikisi uygulamada da radyasyon maruziyeti vardır DEXA ölçümleri QCT ölçümlerine oranla radyasyon maruziyeti bakımından çok dahadüşük dozlarda çekimi gerçekleştirir.

Her iki yöntem de kemik sağlığını değerlendirmek için kullanılır. Kişinin ihtiyacına ve yaşadığı rahatsızlığa göre hangi yöntemin seçileceği belirlenmelidir.

DEXA daha çok şu durumlarda tercih edilir.

• DEXA yani Kemik Dansitometrisi genel taramalarda altın standarttır.
• Radyasyon maruziyite daha düşük olduğu içi rutin kontrollerde DEXA tercih edilmektedir.

QCT daha çok şu durumlarda tercih edilir.

• Uzun süreli steroid kullanımında kemiklerin iç yapısında hasar oluşabileceği için QCT daha sağlıklı sonuçlar vermektedir.
• Özellikle omurga kireçlenmelerini ayırt edebilmesi nedeniyle bu gibi durumlarda QCT tercih edilmektedir.
• Hiperparatiroidizm rahatsızlığının kemikler üzerindeki yıkıcı etkisini erken belirleyebildiği için QCT ön plana çıkmaktadır.

QCT Avantajları

• QCT, gerçek yoğunluğu ölçerek kemik boyutundan bağımsız olarak kemik kalitesinin hassas bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanır.
• Özellikle kemiğin iç kısmını izole edip ölçebilir. Bu da kemik kaybının daha erken tespit edilmesini sağlar.
• QCT kemiklerdeki dejeneratif durumlardan etkilenmeden doğru sonuçlar verebilir.
• Omurga ve kalçanın detaylı, 3 boyutlu anatomik görüntüsünü sağlayarak kırık riski değerlendirmesi sunar.

QCT (KANTİTATİF BiLGiSAYARLI TOMOGRAFi) HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR

QCT raporundaki T-Skoru, Z-Skoru ve vBMD ne anlama gelir?

T-skoru; Kemik mineral yoğunluğunuzu aynı cinsiyetteki sağlıklı genç bir yetişkinin ile karşılaştırır.

• T-skoru -1 normal kemik yoğunluğunu
• T-skoru -1 ile -2,5 arası kemik erimesi başlangıcı yani osteopeni
• T-skoru -2,5 ve altı osteoporoz teşhisi anlamına gelmektedir.

Z-skoru; Kemik mineral yoğunluğunuzu aynı yaş ve aynı cinsiyetteki kişilerin ortalamasıyla karşılaştırır.

• Z-skoru -2,0 altındaysa kemik yoğunluğunun yaşınıza göre düşük olduğu anlamına gelir.
• Z-Skoru -2.0 üstündeyse kemik yoğunluğunuzun yaşınıza göre normal olduğu anlamına gelir.

vBMD : Kemikteki gerçek mineral miktarını ölçerek kemik gücünü ortaya koyan değerdir.

• vBMD değeri 120’den fazlaysa normal olduğunu gösterir.
• vBMD değeri 80 – 120 arası kemik yoğunluğunun azaldığı anlamına gelir.
• vBMD değeri 80’den düşükse kemik yoğunluğunun düşük olduğu anlamına gelir.

Bu değerlerin birarada değerlendirilmei gerektiği de unutulmamalıdır.

QCT (Kantitatif Bilgisayarlı Tomografi) çekim süresi ne kadardır?

Kemik yoğunluğu için yapılan QCT (Kantitatif Bilgisayarlı Tomografi) taraması, hızlı ve invaziv olmayan bir işlemdir. QCT çekim süresi genellikle 10 - 15 dakika sürmektedir.

QCT ölçümü ağrılı bir işlem midir?

QCT çekimi sırasına hasta herhangi bir ağrı ya da acı hissetmemektedir. Hastayı rahatsız edebilecek tek durum çekim süresi boyunca hareketsiz kalınması gerekliliğidir.

Hamileler veya hamilelik şüphesi olanlar QCT yaptırabilir mi?

QCT ölçümü X ışınları kullanılarak yapılmaktadır. Bu da hastada az da olsa radyasyon maruziyetine neden olur. Bu nedenle gebe ya da gebelik şüphesi olan kadınlarda zorunlu olmadıkça QCT önerilmemektedir.