Göz Anjiyosu. Retina Sağlığında İleri Teşhis

Göz Anjiyosu. Retina Sağlığında İleri Teşhis

Retina hastalıklarının ve göz arkası yapılarındaki sorunların teşhisinde en etkili yöntemlerin başında göz anjiyosu gelir. Tıbbi adıyla Fundus Floresein Anjiyografisi (FFA), halk arasındaki tabiriyle Göz Anjiyosu, gözün arka segmentindeki kan dolaşımını gerçek zamanlı ve yüksek çözünürlüklü olarak haritalandırır. Göz anjiyosu, sadece bir tarama aracı değil, aynı zamanda tedavi planlamasını belirleyen stratejik bir rehberdir.

Daviva Sağlık Grubu Göz Hastalıkları Bölümü’nde, rutin muayenelerle saptanamayan damarsal değişimleri göz anjiyosu yöntemiyle mikroskobik düzeyde analiz edilmektedir.

“Göz anjiyosu ağrılı bir işlem midir?”, “Göz anjiyosu sonrası araç kullanılabilir mi?” gibi merak edilen bütün soruların yanıtlarını bu yazımızda bulabilirsiniz.

Göz Anjiyosu Nedir?

Göz Anjiyosu, tıbbi literatürdeki adıyla Fundus Floresein Anjiyografisi (FFA); retinanın kan dolaşımını, damar yapısını ve ağ tabakasının altındaki doku katmanlarını incelemek için kullanılan ileri seviye bir görüntüleme yöntemidir.

Göz anjiyosu, rutin göz muayenelerinde ışık ve lenslerle görülemeyen damarsal sorunları saptamak amacıyla uygulanır. Damar yolundan uygulanan özel bir floresan boya maddesinin yardımıyla gerçekleştirilir.

Göz Anjiyosu (FFA) Hangi Durumlarda Kullanılır?

Göz anjiyosu, rutin muayenelerin ötesine geçerek retinanın damar haritasını mikroskobik düzeyde analiz edilmesini sağlar.

• Diyabet hastalarında göz sağlığını korumak için en kritik araçtır.
• Makula Ödemi gibi sızıntının tipini belirleyerek tedavi planını netleştirir.
• Görme kaybına yol açabilecek anormal damar büyümelerini erkenden teşhis eder.
• Gözdeki toplardamar tıkanıklıklarında iskemik olan ve olmayan vakaları birbirinden ayırır.
• Gözdeki atardamar tıkanıklıklarında kan akışının hızını ve tıkanıklığın seviyesini belgeler.
• Özellikle ıslak tip sarı nokta hastalığında, retina altında gelişen sızıntılı damar ağlarını tanımlar.
• Üveit ve vaskülit durumlarında damarlardaki aktif iltihabı ve sızıntıyı görselleştirir.
• Melanom, hemanjiyom veya başka organdan göze sıçrayan metastazların karakteristik damar yapılarını analiz ederek ayırıcı tanı yapar.
• Lazer fotokoagülasyon veya göz içi enjeksiyonlar öncesinde tedavi haritası oluşturur.
• Uygulanan tedavinin başarısını teyit etmek için kullanılır.

Göz Anjiyosu (FFA) Nasıl Yapılır?

Göz anjiyosu, cerrahi bir müdahale değildir. Yaklaşık 15-20 dakika süren, retinanın damar haritasını çıkaran dinamik bir görüntüleme sürecidir.

• İşlem öncesinde hastaya süreç hakkında detaylı bilgi verilir ve onayı alınır.
• Alerji öyküsü, böbrek hastalıkları veya gebelik gibi durumlar titizlikle sorgulanır.
• Göz arkası yapısının net bir şekilde izlenebilmesi için özel midriyatik damlalar damlatılır. Tam genişleme için yaklaşık 20-30 dakika beklenir.
• Hasta, görüntünün stabilitesini sağlamak amacıyla çenesi ve alnı desteklenerek kameranın önüne rahat bir şekilde yerleştirilir.
• Görüntünün daha net alınabilmesi adına özel bir boya maddesi enjekte edilir. Bunun için kolda bir damar yolu açılır. Damar yolundan özel boya enjekte edilir.
• Kamera sisteminde boyayı uyaracak mavi ışık ve boyanın parlamasını yakalayacak sarı-yeşil bariyer filtre sistemleri devreye alınır.
• Boyanın göz arkasındaki damar tabakasına ulaştığı ilk an izlenir.
• Boya retinal atardamarları doldurmasıyla damar yapısı netleşmeye başlar.
• Kanın kılcal damarlardan geçerek toplardamarlara ulaştığı evrede damarların kenarlarından merkeze doğru doluşunu gösteren akış gözlemlenir.
• Boyanın damarlardan tamamen temizlenmesi veya dokularda kalması incelenerek sızıntı analizi tamamlanır.
• Nadir görülen alerjik reaksiyonlara karşı hasta yaklaşık 30 dakika boyunca uzman ekibimiz tarafından gözlemlenir.
• Herhangi bir sorun gözlenmediğinde damar yolu çıkarılarak göz anjiyosu sonlandırılır.

Göz Anjiyosu Sonrası Sizi Neler Bekliyor?

• Göz anjiyosu işlemi sırasında kullanılan damlalar nedeniyle görmeniz 4 -12 saat bulanık kalabilir.
• Işığa karşı aşırı hassasiyet oluşacağı için işlem sonrasında mutlaka güneş gözlüğü takılması önerilir.
• İşlem sırasında enjekte edilen boya maddesi nedeniyle cildinizde geçici bir sarımsı-turuncu ton, idrarınızda ise 1-2 gün boyunca parlak floresan sarısı bir renk görülmesi tamamen normal ve zararsızdır.
• İşlemden hemen sonra ağızda metalik bir tat veya hafif mide bulantısı devam edebilir. Bu durum kısa sürede kendiliğinden geçer.
• Kolunuzdaki damar yolu bölgesinde birkaç gün hafif hassasiyet veya morarma olması olağandır.

Göz Anjiyosunun (FFA) Avantajları

• Göz anjiyosu, sadece retina yüzeyini değil, doku altındaki kan akışını, sızıntıları ve damar tıkanıklıklarını dinamik olarak görselleştirir. Bu, rutin muayenelerde gözden kaçabilecek en küçük patolojilerin bile saptanmasını sağlar.
• Yaşa bağlı makula dejenerasyonunda (Sarı Nokta), hastalığın sızıntılı olup olmadığını ortaya koyar.
• Lazer fotokoagülasyon veya göz içi enjeksiyon tedavileri öncesinde, sızıntının tam yerini ve miktarını belirleyerek hatasız bir operasyon haritası oluşturur.
• Diyabete bağlı oluşan makula ödeminin tipini (fokal veya diffüz) belirleyerek, görme kaybı riskini minimize edecek en doğru tedavi yaklaşımını seçilmesine olanak tanır.
• Kan akışının hızını ve damar geçirgenliğini gerçek zamanlı olarak gösterir. Ayrıca uygulanan lazer veya enjeksiyon tedavilerinin başarısını teyit etmek için en objektif veriyi sunar.
• Göz içi tümörlerinde damar yapısını analiz ederek tümörün karakterini belirler. Başka organlardan sıçrayan metastazların ayırıcı tanısında kritik rol oynar.

Göz Anjiyosunun Riskleri Nelerdir?

Göz anjiyosu (FFA), dünya çapında milyonlarca hastaya güvenle uygulanan, komplikasyon oranı oldukça düşük bir tanı yöntemidir. Ancak, damar yoluyla boya enjeksiyonu içeren invaziv bir işlem olduğu için bazı yan etkilerin bilinmesi önemlidir.

• Bazı hastalarda bulantı ve kusma görülebilir. Birkaç dakika içinde sona erer.
• Ciltte 6-12 saat, idrarda ise 1-2 gün boyunca boya maddesine bağlı parlak sari veya turuncu bir renk değişimi izlenebilir.
• Ağızda kısa süreliğine kimyasal veya metalik bir tat hissedilebilir.
• Ciltte kaşıntı, kurdeşen veya döküntü şeklinde alerjik reaksiyonlar görülebilir.
• Boyanın damar dışına, çevre dokuya sızması durumunda bölgede lokal şişlik ve ağrı oluşabilir.
• Çok nadir görülen solunum güçlüğü veya tansiyon düşüklüğü ile seyreden alerjik reaksiyonlar yaşanabilir.
• Etkileri tam olarak bilinmediği için gebeliğin ilk 3 ayında zorunlu olmadıkça yaptırılmamalıdır.
• Emziren annelerin işlemden sonraki 3-4 gün boyunca emzirmemeleri önerilir.
• Diyabet hastalarında işlemden sonraki birkaç gün boyunca kan ve idrar glukoz değerleri yanıltıcı şekilde yüksek çıkabilir.
• Göz bebeğinin genişletilmesi ve kameranın parlak flaşı nedeniyle 1-2 gün boyunca görmede hassasiyet olabilir.

GÖZ ANJİYOSU HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR

Göz anjiyosu ağrılı bir işlem midir?

Hayır, göz anjiyosu cerrahi bir müdahale değildir ve anestezi gerektirmez. Sadece kolunuzdaki bir damardan boya maddesi enjekte edilebilmesi için damar yolu açılır. Bu esnada hissedilen tek rahatsızlık, rutin bir kan tahlili sırasındaki iğne batması kadardır. Çekim sırasında kullanılan parlak flaşlar gözünüzde geçici bir parlama hissi yaratsa da ağrıya neden olmaz.

İşlem için aç gelmek zorunda mıyım?

Göz anjiyosu (FFA) için tam açlık gerekmez; ancak işlem sırasında enjekte edilen floresan boyanın bazı hastalarda kısa süreli mide bulantısına yol açabilmesi nedeniyle, işlemden önceki 2-3 saat içinde ağır yemekler yenmemesi, hafif bir tokluk hali tercih edilmesi önerilir.

Göz anjiyosu ne kadar sürer?

Süreç iki aşamadan oluşur. Göz bebeklerinizin damla ile genişletilmesi yaklaşık 20-30 dakika sürer. Asıl anjiyo çekimi ve boyanın damarlardan geçişinin izlendiği dinamik süreç ise genellikle 10-15 dakika içinde tamamlanır.

İşlemden sonra araç kullanabilir miyim?

Hayır, kesinlikle araç kullanmamalısınız. Göz bebeklerini büyütmek için kullanılan damlalar ve kamera flaşları, görmenizde 4 -12 saat sürebilen ciddi bir bulanıklığa ve yoğun ışık hassasiyetine neden olur. Güvenliğiniz için bir refakatçi eşliğinde işleme gelmeniz veya dönüşte toplu taşıma - taksi tercih etmeniz önerilir.

Kullanılan boya maddesi böbreklere veya vücuda zarar verir mi?

FFA'da kullanılan floresein boyası, radyolojik anjiyolarda kullanılan iyot bazlı boyalardan farklıdır ve genellikle oldukça güvenlidir. Boya, vücuttan böbrekler yoluyla atılır. Bu süreci hızlandırmak ve böbreklerinize yardımcı olmak için işlem sonrası bol su tüketmeniz yeterlidir. Sadece ciddi böbrek yetmezliği olan hastaların bu durumu işlem öncesi doktoruyla paylaşması önemlidir.

İşlemden sonra günlük hayatıma ne zaman dönebilirim?

Çoğu hasta ertesi gün normal aktivitelerine tamamen dönebilir. Ancak işlem günü, görme netleşene kadar okuma, bilgisayar kullanımı veya ince detay gerektiren işlerden kaçınılması gerekir. Işık hassasiyetine karşı güneş gözlüğü kullanılması da önemlidir.