Fako (Fakoemülsifikasyon) Katarakt Ameliyatı

Fako (Fakoemülsifikasyon): Modern Katarakt Tedavisi

Dikişsiz katarakt ameliyatı olarak bilinen Fako (Fakoemülsifikasyon), katarakt tedavisinde kullanılan en güvenilir ve gelişmiş cerrahi yöntemdir. Fako yöntemi, ultrasonik enerji kullanarak kataraktlı göz merceğinin mikro kesiler yoluyla temizlenmesini sağlar. Çok küçük kesilerle gerçekleştirilir. Fako yönteminin ardından kısa sürede net bir görüşe kavuşmak mümkündür.

Bu yazımızda “Fako yöntemiyle katarakt ameliyatı ne kadar sürer?”, “Fako ameliyatı sonrası gözlük kullanmaya devam edecek miyim?” gibi merak ettiğiniz bütün soruların yanıtlarını bulabilirsiniz.

Daviva Sağlık Grubu, teknolojik altyapısı ve alanında deneyimli uzman kadrosuyla, katarakt cerrahisinde hasta konforunu ve güvenliğini önceleyen bir yaklaşımla hizmet vermektedir.

Fako (Fakoemülsifikasyon) Nedir?

Fakoemülsifikasyon, kısa adıyla Fako, katarakt nedeniyle saydamlığını yitirmiş göz merceğinin, ultrasonik ses dalgaları kullanılarak parçalanması ve emilerek dışarı çıkarılması işlemidir. Modern katarakt cerrahisinde "altın standart" olarak kabul edilen bu yöntem, 1967 yılında Charles Kelman’ın bir diş hekimi ziyaretinde ultrason dalgalarının diş minesini temizlediğini görmesiyle tıp dünyasına kazandırılmıştır.

Geleneksel ameliyatların aksine, gözde büyük kesiler açmadan gerçekleştirilen bu teknik, mikro cerrahi prensiplerine dayanır.

Fako Tekniğiyle Katarakt Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Dikişsiz katarakt ameliyatı olarak bilinen Fako yöntemi genel olarak şu şekilde yapılmaktadır.

• Güvenli Hazırlık ve Anestezi: Operasyon öncesi kimlik ve mercek doğrulaması yapılır. Gözünüz topikal anestezi (sadece damla kullanarak uyuşturma) ile tamamen ağrısız hale getirilir ve spekulum (göz kapaklarını sabit tutan hafif aparat) yerleştirilir.
• Dikişsiz Mikro Giriş: Cerrah, gözün ön kısmında yaklaşık 2-3 mm boyutunda mikro kesiler açar. Bu kesiler o kadar küçüktür ki ameliyat sonunda dikiş gerektirmez.
• Kataraktın Temizlenmesi: Bulanıklaşan mercek, fakoemülsifikasyon (ultrasonik ses dalgalarıyla merceği parçalama) yöntemiyle sıvılaştırılarak vakumla göz dışına çıkartılır.
• Yeni Merceğin Yerleşimi: Temizlenen bölgeye, sizin için özel seçilmiş intraoküler lens (göz içine yerleştirilen yapay mercek) enjektör yardımıyla yerleştirilir. Bu mercek göz içinde nazikçe açılarak kalıcı yuvasına oturur.
• Hızlı İyileşme ve Koruma: Göz içi tamamen temizlendikten sonra enfeksiyondan korunmanız için antibiyotik enjeksiyonu yapılır. Kesiler, dokuları suyla şişirerek kilitleme yöntemiyle kapatılarak işlem yaklaşık 15 dakikada tamamlanır.

Fako Yönteminin Avantajları

• Operasyon genellikle iğne veya genel anestezi gerektirmeden, sadece damla ile uyuşturularak yapılır.
• Fako katarakt ameliyatı geleneksel yöntemlerdeki 10-12 mm'lik geniş kesilerin aksine, sadece 2.2 mm - 3.2 mm mikro kesilerle gerçekleştirilir.
• Kesi boyutu çok küçük olduğu için yara yeri kendiliğinden kapanır. Bu nedenle fako ameliyatı dikişsiz katarakt ameliyatı olarak da bilinir. Bu durum, ameliyat sonrası gözde batma, sulanma ve dikişe bağlı rahatsızlık hissini minimize eder.
• Yara alanının minimal olması, ameliyat sonrası enfeksiyon riskini önemli ölçüde azaltır.
• Küçük kesiler gözün doğal kornea yapısını bozmaz. Bu sayede cerrahi kaynaklı istenmeyen astigmat oluşumu engellenir.
• Gelişmiş fako makineleri göz içi basıncını ve sıvı dengesini milisaniyeler içinde koruyarak cerrahın güvenli bir alanda çalışmasını sağlar.
• Fako ameliyatı sırasında kullanılan ultrason enerjisi sürekli değildir. Darbeli şekilde enerjiyi iletir. Bu da göz içindeki ısı artışını önleyerek hassas kornea hücrelerini korur.
• Ses dalgalarının yarattığı mikro baloncuklar, sertleşmiş kataraktı çevre dokulara zarar vermeden nazikçe sıvılaştırarak temizler.
• Takılacak lens en yüksek doğrulukla hesaplanır.
• İşlem yaklaşık 10-20 dakika sürer. Hastalar operasyondan yaklaşık 30 dakika sonra hastaneden yürüyerek ayrılabilir ve aynı gün günlük rutinlerine dönebilir.
• Çoğu hasta ilk 1-2 gün içinde net görmeye başlar. Eski yöntemlerde haftalar süren iyileşme süreci, Fako ile günler seviyesine inmiştir.

Fako Cerrahisinin Riskleri ve Komplikasyonları Nelerdir?

Fakoemülsifikasyon (Fako) cerrahisi güvenli bir yöntem olsa da, her cerrahi işlem gibi belirli riskler taşımaktadır.

• Gözün beyaz kısmında oluşan, korkutucu görünen ancak zararsız kırmızı lekeler.
• Hafif ağrı, kuruluk, batma veya kaşıntı hissi.
• Işık halkaları, kamaşma veya ışığa karşı aşırı duyarlılık.
• Yeni merceğin yerleştirileceği kapsülün arka duvarının yırtılması ve göz içindeki jölemsi sıvının (vitreus) öne gelmesi. En yaygın cerrahi komplikasyonlardan biridir.
• Parçalanan kataraktlı mercek parçalarının gözün arka boşluğuna (vitreus boşluğu) düşmesi.
• Fako ucunun yaydığı ultrasonik enerjinin kornea dokusunda veya yara giriş yerinde ısı hasarı oluşturması.
• Gözün renkli kısmı olan irisin kökünden ayrılması.
• Korneanın en iç tabakasının hasar görerek ayrılması.
• Merceği yerinde tutan asıcı bağların zayıflığına bağlı kopmalar.
• Koroid dekolmanı gibi nadir fakat görmeyi tehdit eden ciddi göz içi kanamaları.
• Ameliyattan sonra göz içi dokuların iltihaplanması. Nadir görülmekle birlikte kalıcı görme kaybı riski taşıyan en ciddi komplikasyondur.
• Kullanılan ultrason enerjisine bağlı olarak korneanın su toplaması ve geçici görme bulanıklığı.
• Ameliyatta kullanılan maddelerin tam temizlenememesi veya doku tepkisine bağlı göz tansiyonu yükselmesi.
• Takılan yapay merceğin merkezden kayması, eğilmesi veya yerinden oynaması.
• Ameliyat sonrası nadiren görülebilen Retina Dekolmanı veya Makula Ödemi
• Ameliyattan aylar veya yıllar sonra lensin arkasındaki zarın bulanıklaşması

Komplikasyonlar genellikle kataraktın sertliği ve gözün anatomik yapısına bağlı gelişebilir. Bu komplikasyonların birçoğu çok nadir görülen durumlardır.

• Yüksek miyopi, kontrolsüz diyabet veya daha önce geçirilmiş göz ameliyatları.
• Aşırı sertleşmiş kataraktlar.
• Operasyonu gerçekleştiren ekibin deneyim düzeyi , komplikasyon riskini artırabilir.

Fako Ameliyatı Sonrası İyileşme

Fakoemülsifikasyon (Fako) tekniği, mikro-kesi teknolojisi sayesinde iyileşme sürecini oldukça hızlandırır. Çoğu hasta ilk 1-3 gün içinde görmesinde belirgin bir iyileşme fark eder. Ancak gözün tam olarak iyileşmesi ve net bir görrme 4 - 8 hafta arasında gerçekleşir.

1-3 gün:

• Görme başlangıçta puslu veya bulanık olabilir ancak hızla netleşir.
• Göz bebeğinizin genişletilmesi nedeniyle ışıklar normalden parlak gelebilir. Bu durum geçicidir.
• Gözünüzde kumlanma, kaşıntı veya sulanma hissetmeniz bu evrede normaldir. Bu şikayetler mikro-kesi yerinin doğal kapanma sürecinden kaynaklanmaktadır.
• Genellikle ameliyatla aynı gün taburcu edilirsiniz.

1 Hafta

• Puslu ve bulanık görme geçer. Daha net görmeye başlarsınız.
• Eğilmek veya ağır kaldırmak gibi eylemlerden kaçınmak, yapay merceğin göz içindeki konumunun milimetrik olarak korunmasını sağlar. Bu nedenle ağır aktivitelerden kaçınmalısınız. Sizi yormayacak küçük yürüyüşler yapabilirsiniz.
• Doktorunuzun ameliyat sonrası kullanmanızı istediği göz damlalarını ihmal etmemelisiniz. Bu damlalar gözünüzün daha çabuk iyileşmesini sağlarken dış etkilere karşı da koruma oluşturduğunu unutmayın.

4-6 Hafta

• Göz küresi yeniden şekillenir ve görme en net halini alır.
• Beyniniz yeni lens ile kusursuz bir uyum yakalar.
• Deniz, havuz, ağır sporlar ve makyaj gibi kısıtlamalar bu dönemde sona erer.

FAKO AMELIYATI HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR

Fako ameliyatı sırasında acı hisseder miyim?

• Fako ameliyatı genellikle iğne bile gerektirmeden, sadece yüksek etkili uyuşturucu damlalarla yapılır. Bu sayede göz yüzeyi tamamen hissizleşir.
• Hasta ameliyat boyunca uyanıktır. Ancak herhangi bir acı veya ağrı hissetmez. Çok heyecanlı hastalar için cerrahlar sedasyon adı verilen hafif bir rahatlatıcı ilaç desteği de sağlayabilir.
• Ameliyat sırasında ağrı yerine sadece göze dokunma hissi, hafif bir baskı veya göze su tutulması hissedilebilir.
• Ameliyattan sonra anestezinin etkisi geçmeye başladığında gözde hafif bir kumlanma, batma veya sulanma hissi oluşması normaldir. Bu durum, mikro kesilerin doğal iyileşme sürecinin bir parçasıdır.
• Ameliyattan sonra şiddetli bir ağrı beklenmez. Eğer hafif bir sızı oluşursa, basit ağrı kesicilerle bu durum kolayca kontrol altına alınabilir.
• Göz bebeği ameliyat için genişletildiğinden ve kataraktlı tabaka temizlendiğinden, ilk birkaç gün ışıklar normalden parlak gelebilir.
• Cerrah ve anestezi ekibi, işlem boyunca hastayla iletişim halindedir. Herhangi bir rahatsızlık hissedilmesi durumunda ek anestezi desteği hemen verilebilir.

İki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapılabilir mi?

• İki göze aynı gün katarakt ameliyatı yapılması mümkündür. Ancak az da olsa enfeksiyon açısından riskli olduğu için en az birkaç gün ara ile farklı günlerde yapılması tercih edilir.
• İki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapılsa bile her iki göz için tamamen ayrı birer ameliyat süreci yürütülür.
• İki göz arasında enfeksiyon geçişini önlemek için her gözde; tamamen yeni ve steril cerrahi aletler, farklı solüsyonlar ve yeni örtüler kullanılır.
• Her iki göze aynı anda ameliyat yapma kararı cerrahla hasta arasında , hastanın özel durumuna göre planlanabilir.

Ameliyat sonrası gözlük kullanacak mıyım?

Katarakt ameliyatından sonra gözlük takıp takmayacağınız göz içi lensin türüne ve kişisel görme hedeflerinize göre değişebilir.

• Standart Monofokal (Tek Odaklı) Lensler: Bu lensler genellikle sadece uzak mesafe sorunlarını düzeltir. Bu durumda araba kullanırken veya TV izlerken gözlüğe ihtiyaç duymazsınız. Ancak okuma, dikiş dikme veya telefon kullanma gibi yakın mesafeli işler için genellikle bir okuma gözlüğü kullanmanız gerekir.
• Premium Multifokal (Çok Odaklı) ve EDOF Lensler: Bu ileri teknoloji lensler; uzak, orta ve yakın mesafeye aynı anda odaklanabilir. Bu lensleri tercih eden hastaların büyük çoğunluğu bilgisayar kullanırken veya kitap okurken gözlüğe ihtiyaç duymaz.
• Torik (Astigmat Düzeltici) Lensler: Eğer gözünüzde astigmat varsa, standart lensler bunu tamamen düzeltmeyebilir. Torik lensler astigmatı düzeltebilir.
• Bazı durumlarda cerrah, bir gözü uzak görüşe, diğerini ise yakın görüşe odaklayacak şekilde planlama yapabilir. Bu strateji, gözlük bağımlılığını azaltabilir.

Katarakt ameliyatı sonrası katarakt tekrarlar mı?

• Katarakt, gözün doğal merceğinin saydamlığını yitirmesidir. Ameliyat (Fako) sırasında bu doğal mercek tamamen çıkarılır ve yerine ömür boyu kalacak yapay bir göz içi merceği yerleştirilir.
• Bu nedenle katarakt ameliyatı olduktan sonra, kataraktın kendisinin tekrarlaması teknik olarak mümkün değildir.
• Yapay mercekler bulanıklaşmaz veya yapısal değişikliğe uğramaz; bu nedenle orijinal kataraktın geri dönmesi söz konusu değildir.
• Ancak, ameliyat sonrasında katarakt belirtilerine benzer şikayetlere yol açan ve halk arasında "ikincil katarakt" olarak bilinen bir durum gelişebilir.
• Ameliyatta yapay mercek, doğal merceğin yerinde duran ince ve saydam bir kapsülün içine yerleştirilir. Zamanla, bu kapsülün arkasında hücreler üreyebilir ve zarın şeffaflığını bozarak bulanıklaşmasına neden olabilir.
• Bu durum kataraktın tekrarlaması değil, kapsülün matlaşmasıdır. Ameliyattan sonraki 2 - 5 yıl içinde bazı hastalarda görülebilir.
• Eğer ikincil katarakt" gelişirse tekrar bir cerrahi ameliyata gerek duyulmaz. Poliklinik şartlarında yapılan, sadece birkaç dakika süren bir işlemle görme tekrar netleştirilir.