Patoloji

Patoloji nedir? Testler, Süreç ve Rapor Hakkında Bilgiler

Patoloji, hastalıkların tanı süreci, tedavi planlaması ve takibinde önemli rol oynayan bir tıp dalıdır. Vücuttaki dokuların, kan ve çeşitli sıvılarının incelenmesiyle hastalıkların nedenini belirlemeye yardımcı olan patoloji hastanede en kritik öneme sahip bölümlerden biridir.

Patoloji, sağlığın her alanında doğru teşhis ve tedavinin temelini oluşturur. Bilim ve tıp arasında bir köprü oluşturur. Kanser teşhisinden kronik hastalıkların yönetimine kadar, doğru laboratuvar testleriyle hasta bakımının neredeyse tüm yönlerini etkiler.

Daviva Sağlık Grubu Patoloji Bölümü’nde, tanı testlerinden tedavi önerilerine, genetik testlerin kullanımından hastalıkların önlenmesine kadar hasta bakımının her alanında hizmet verilmektedir.

Patoloji Nedir?

Patoloji kelimesi, Yunanca hastalık anlamına gelen pathos ve bilim anlamına gelen logos kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Kelime anlamı tam olarak "Hastalık Bilimi" demektir. Patoloji, hastalıkların nedenlerini, mekanizmalarını ve etkilerini incelemeye odaklanan ve bilim ile hasta bakımı arasında hayati bir köprü görevi gören tıp uzmanlık dalıdır. Patoloji alanında uzmanlaşan doktorlar patolog denir.

Patologlar, hastalıkları teşhis etmek, hastalığın şiddetini belirlemek ve tedavilere yön vermek için doku, kan ve vücut sıvısı örneklerini analiz ederler.

Patoloji Alanları Nelerdir?

Patoloji sekiz ana faaliyet alanına sahiptir

1. Anatomik Patoloji
2. Kimyasal Patoloji
3. Adli Patoloji
4. Genel Patoloji
5. Genetik Patoloji
6. Hematoloji
7. İmmünopatoloji
8. Mikrobiyoloji

Patolojik İnceleme Süreci Nasıl İşler?

Patoloji laboratuvarları, modern tıbbın teşhis, izleme ve tedavi süreçlerinde hayati bir rol oynar.

Patoloji inceleme süreci şu şekilde ilerler

1. Adım: Numune alma

İncelecenek numune kan örneğinden doku biyopsisine veya idrar örneğine kadar farklılık gösterebilir. Hangi numune incelenecekse konunun uzmanı tarafından hastadan alınır. Alınan numune hastayla ilişkilendirilmesi için bir kod numarasıyla etiketlenir.

1. Adım: Laboratuvara ulaştırma

Hastadan incelenecek numune alındıktan sonra numuna uygun patoloji laboratuvarına gönderilir. Patoloji laboratuvarı hastanenin içinde olabileceği gibi daha detaylı incelemeler için farklı merkezlere de gönderilebilir. Alınan numuneleren laboratuvara zamanında ve doğru koşullarda ulaşması önemlidir.

1. Adım: Kabul ve kayıt işlemleri

Laboratuvara ulaşan numune laboratuvar bilgi sistemine kaydedilir. Bu süreçte numunenin ilgili hasta ile eşleştirilmei önemlidir.

1. Adım: Hazırlık ve inceleme

Alını nnumunenin türüne bağlı olarak analiz için hazırlıklar yapılır. Yapılacak incelemenin türüne göre biyokimyada, plazma veya serumu ayırmak için kan örnekleri santrifüj edilebilir. Mikrobiyolojide, bakteri üremesini teşvik etmek için sürüntüler özel besiyerlerinde kültüre edilir. Histopatolojide, doku örnekleri formalinde sabitlenir, parafin muma gömülür ve boyamaya hazır hale getirilmek üzere ultra ince kesitler halinde dilimlenir.

1. Adım: Analiz ve Yorumlama

Temel bilimsel çalışmalar yürütülür. Mikroskobik ve makroskobik çalışmalar (dokunun boyutu, ağırlığı, rengi,kıvamı veya hücrelerin yapısı, dizilimi ve normalden sapmaları) yapıldıktan sonra patolog sonucu raporlaştırır.

Patoloji neden önemlidir?

• Patoloji teşhisin doğrulanması bakımından hayati önem taşır. Hastanın yaşadığı sempdomların nedenini bulmak için yapılabilir.
• Hastalığın teşhisinin yanı sıra hastalığın gelişimini takip edilmesi açısından da patoloji önemlidir. Düzenli kan testleri ve görüntüleme yöntemleriyle yapılan biyopsiler, doktorların hastalığın ilerleyişini veya tedaviye verilen yanıtı takip etmelerine yardımcı olur.
• Bazı sağlık sorunlarını belirtiler ortaya çıkmadan önce erken teşhis etmek için tarama yapmak için de patoloji testleri kullanılır.
• Patoloji testleri kaner yönetiminde dehayati önem taşır. Biyopsilerden tümör derecelendirmesine ve sınır analizine kadar, patologlar kemoterapi ve cerrahiye yön veren veriler sağlarlar.

Ayrıca;

• Diyabet
• Kalp hastalığı
• Hormon sorunları
• Enfeksiyonlar
• İltihaplı durumlar
• Böbrek hastalığı
• Kandaki ilaç seviyelerinin kontrolü.
• İlaçlara ve diğer tedavilere vücudun gösterdiği yanıt
• Vitamin eksikliklerinin belirlenmesi
• Alerjilerin tespit edilmei gibi bir çok durumda patoloji testleri kullanılır.

Patoloji Testleri ve Yöntemleri

• Rutin Hematoksilen-Eozin boyama: Doku yapısını mikroskop altında görselleştirmek için kullanılan birincil ve en yaygın tekniktir. Bu da patologların kanser gibi hastalıkları teşhis etmelerini sağlar.
• İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi: Tiroid, meme veya lenf nodları gibi organlarda ortaya çıkan şüpheli kitlelerden hücre, sıvı veya doku örnekleri toplanması işlemidir. Toplanan numuneler mikroskop altında incelenerek lezyonun kanserli, iyi huylu veya enfekte olup olmadığını belirlenir.
• Tru-cut biyopsisi: Şüpheli görülen kitlelerden ya da tümörlerden bir iğne yardımıyla silindirik doku örneği alma işlemidir. İnce iğne aspirasyon biyopsisine kıyasla kanser veya hastalığın daha kesin teşhisini mümkün kılar.
• Eksizyonel biyopsi: Mikroskop altında incelenmek üzere tüm bir kitle veya şüpheli doku bölgesinin, çevresindeki sağlıklı dokudan küçük bir parça ile birlikte çıkarıldığı cerrahi bir işlemdir. Hem kaner gibi bir hastalığı teşhis etmek için, hem de lezyon iyi huylu ise tamamen ortadan kaldırmak için bir tedavi yöntemi olarak işlev görür.
• Smear testi: Rahim ağzından sürüntüyle alınan hücreler laboratuvar ortamında incelenir. Anormal hücre değişiklikleri kontrol edilir. Rahim ağzı kanseri tarama testi olarak da bilinir.
• Frozen: Cerrahi işlem sırasında çıkartılan bir dokunun dondurulduğu, boyandığı ve dakikalar içinde mikroskop altında analiz edildiği hızlı, ameliyat içi bir laboratuvar tekniğidir. Dokunun kanserli olup olmadığı gibi detaylar sayesinde cerrah ameliyatın gidişatına karar verebilir.
• Vücut Sıvıları Analizi: Enfeksiyon, inflamasyon (iltihaplanma) veya maligniteyi (kötü huylu hastalık varlığını) belirlemek için beyin omurilik sıvısı (BOS), seröz sıvılar (akciğer zarı/plevral, karın boşluğu/peritoneal, kalp zarı/perikardiyal sıvılar) ve sinoviyal sıvılar (eklem sıvıları) gibi kan/idrar dışındaki sıvıların değerlendirilmesini içeren kritik bir tanı sürecidir.
• İmmünohistokimya: Dokuörneklerindeki spesifik antijenleri (proteinleri) tespit etmek için antikorları kullanan, kanser gibi hastalıkların teşhis ve sınıflandırılmasına yardımcı olan özel bir laboratuvar tekniğidir.
• Moleküler patoloji: Organlar, dokular veya vücut sıvıları içindeki DNA, RNA ve proteinler gibi molekülleri inceleyerek hastalıkları teşhis etmeye ve karakterize etmeye odaklanan özel testlerdir. HPV tiplendirme testi en çok yapılan moleküler testler arasındadır.