Kalp ve Damar Cerrahisi

Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü (KVC)

Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC) Nedir? Tedavi ve Ameliyatlar

Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC) olarak adlandırılan Kardiyovasküler cerrahi, kalbi veya kalp damarlarını içeren herhangi bir cerrahi işlemi tanımlar. Bazı kalp ve damar rahatsızlıkları ilaçlarla tedavi edilebilir. Ancak kalp krizi, düzensiz kalp atışlarını gidermek, tıkalı veya daralmış arterleri açmak, doğuştan kalp sorunlarını onarmak veya hasarlı kalp kapakçıklarını düzeltmek gibi çeşitli nedenlere Kalp ve Damar Cerrahisi önerilebilir.

Kalp ve damar cerrahisi nedir, hangi hastalıkları kapsar? Bypass, kapak ameliyatı, aort hastalıkları ve tüm tedavi yöntemleri hakkında detaylı bilgi bu yazıda yer almaktadır.

Daviva Sağlık Grubu Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü; tüm kalp ve damar hastalıkların önlenmesi, teşhis, tedavi ve tedavi sonrası sürecinde uzman doktor ve sağlık ekibiyle hizmet vermektedir.

Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC) Nedir?

Kalp dört ayrı odacıktan oluşur. Üstte iki oda (atriyum) ve altta iki oda (ventriküller), kalbinizin her iki yanında birer tane bulunur. Kalp kapakçıkları, kalp odacıklarının arasındaki kapılar gibidir. Kanın akmasına izin vermek için açılıp kapanırlar. Ayrıca kanın yanlış yöne gitmesini de engellerler. Oksijen açısından zengin kanı vücuda taşıyan atardamarlar, oksijen bakımından fakir kanı kalbe taşıyan damarlar ve kılcal damarlar sistemi tamamlamış olur. Bu sistemdeki bütün rahatsızlıkların cerrahi tedavisi “Kalp ve Damar Cerrahisi”nin ilgi alanındadır.

Kalp ve Damar Hastalıkları Nelerdir?

Kalp ve damar cerrahisinin ilgi alanına giren birçok hastalık bulunmaktadır. En sık görülen kalp ve damar hastalıkları şunlardır:

Koroner kalp hastalığı

Kalbi besleyen damarların çeşitli nedenlerle tıkanması ya da daralması sonucu kan akımının kesintiye uğraması durumudur. Kan damarlarındaki bu tıkanıklık Ateroskleroz olarak da tanımlanır. Sigara ve alkol kullanımının yanı sıra; yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet gibi rahatsızlıklar da ateroskleroz yani damar tıkanıklığına neden olabilir. Yaşam tarzı değişikliklerinin fayda etmediği ya da aşırı tıkanıklığı olan kişilerde stent, balon ya da kalp damar cerrahisi tedavi seçenekleri arasındadır.

Aritmi

Kalp atış hızında veya ritminde meydana gelen herhangi bir sorunu ifade eder. Aritmi sırasında, elektriksel uyarılar çok hızlı, çok yavaş veya düzensiz olabilir. Bu durum düzensiz kalp atışına neden olur. İlaçlar, Vagal manevralar ( kalp atışlarını yavaşlatmak ve kalp ritim bozukluklarını düzeltmek için kullanılan bir tıbbi tedavi yöntemi) ve Kardiyoversiyon denilen terapiler tedavisinde uygulanabilir. Kalp pili, kateter ablasyonu, labirent prosedürü, koroner bypass ameliyatı gibi cerrahi yöntemler aritmi tedavisinde uygulanabilir.

Kalp kapakçığı hastalığı

Kalp kapakçıklarından bir veya daha fazlasının olması gerektiği gibi çalışmaması durumudur. Kapak darlığı veya kalp kapakçığı yetmezliği şeklinde ortaya çıkabilir. Kalp kapakçığı hastalıkları kalbe ekstra yük bindirerek daha fazla çalışmasına neden olabilir. Zamanla, kalp krizi veya inme riskini artırabilir. Ayrıca aritmi gibi diğer kalp rahatsızlıkları da gelişebilir. Kalp kapakçığı hastalıkları nefes nefese kalmak, göğüs ağrısı, halsizlik veya baş dönmesi gibi belirtilerle ortaya çıkabilir. Kalp kapakçığı hatalığının tedavisinde ilaç ve kalp kapakçığı ameliyatı öne çıkmaktadır. Kalp kapakçığı ameliyatı onarım veya değiştirme olarak iki farklı şekilde yapılabilir.

Kalp yetmezliği

Kalp yetmezliği, kalbin vücudunuzdaki diğer organları desteklemek için yeterli kan ve oksijen pompalayamaması durumunda ortaya çıkar. Aktivite esnasında ya da yatarken nefes almakta zorlanma, kilo artışı, ayak bileklerinde veya karında şişlik gibi şikayetler kalp yetmezliği belirtisi olabilir. Hareketiz yaşam, sigara ve alkol kullanımı gibi yaşam tarzına bağlı nedenlerin yanında Koroner arter hastalığı, diyabet, yüksek tansiyon, obezite, kalp kapakçığı hastalığı gibi rahatsızlıklar kalp yetmezliği riskini artırır. Kalp yetmezliği tedavisinde ilaçlar ön plana çıkmaktadır. Ancak kalp yetmezliğine neden olan altta yatan bir kalp rahatsızlığı varsa buna yönelik kalp ameliyatları tedavinin önemli bir parçasıdır.

Periferik arter hastalığı

Kollarınızdaki, bacaklarınızdaki veya karın organlarınızdaki kan damarlarında daralma veya tıkanma gibi sorunlardır. Periferik arter hastalığı genellikle kalça, bacak ve ayaklarda görülmekle birlikte nadir de olsa kollarda da ortaya çıkabilmektedir. Baldır, uyluk veya kalçada ağrı, dinlenirken bacaklarda rahatsızlık, ayak ve ayak parmağı ülserleri gibi şikayetler periferik arter hastalığı belirtileri arasındadır. Hayat tarzı değişiklikleri, kan sulandırıcı ve damar genişletici ilaçların yanı sıra anjiyoplasti, aterektomi, endarterektomi, periferik arter bypass ameliyatı gibi tedavi seçenekleri de bulunmaktadır.

Aort hastalığı

Aort, vücuttaki en büyük atardamardır. Kalpten vücudun geri kalanına oksijen açısından zengin kan taşır. Aortu etkileyen bozukluklar ve durumlar aort hastalıkları olarak adlandırılır. Aort anevrizması ve yırtılması, aort diseksiyonu (Aort duvarının iç tabakasında oluşan yırtık), aort kapak darlığı ve aort tıkanıklığı gibi aort hastalıkları bulunur. Yaş, sigara, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve obezite aort hastalığı riskini artıran durumlardır. Aort hastalıkların tedavisinde kalp ve damar cerrahi ameliyatları ön plana çıkmaktadır.

Doğuştan kalp hastalığı

Kalbin farklı bölümlerini etkileyebilen, doğuştan gelen kalp rahatsızlığıdır. Doğuştan gelen kalp hastalıkları nadir de olsa çocukluk çağında değil ilerleyen yaşlarda da ortaya çıkabilir.

Doğumsal kalp hastalıkları çok çeşitli olabilir. En sık görülen doğuştan kalp hastalıkları şunlardır:

• Atriyal septal defekt (ASD)
• Kawasaki hastalığı
• Patent duktus arteriyozus (PDA)
• Pulmoner kapak darlığı
• Ventriküler septal defekt (VSD)
• Wolff-Parkinson-White (WPW) sendromu

Doğuştan kalp hastalıklarının tedavisinde cerrahi ve girişimsel yöntemler ön plana çıkmaktadır.

Perikardiyal hastalık

Perikard, kalbin aşırı kanla dolmasını önlemeye ve kalbi göğüs enfeksiyonlarından kaynaklanan hasarlardan korumaya yardımcı olur. Normalde, perikardın iki katmanı arasında, birbirlerinin üzerinde kolayca kaymalarını sağlayacak kadar yeterli miktarda kayganlaştırıcı sıvı bulunur. İki katman arasında çok az boşluk vardır. Ancak bazı rahatsızlıklarda, bu boşlukta (perikardiyal boşluk olarak adlandırılır) fazladan sıvı birikir ve bu da boşluğun genişlemesine neden olur. Perikardın en yaygın rahatsızlığı iltihaplanmadır. Farklı tiplerde perikardiyal hastalıklar da bulunmaktadır. Perikardiyal hastalık tedavisinde kalp ameliyatı ve ilaçlar kullanılmaktadır.

Serebrovasküler hastalık

Beyne kan taşıyan kan damarlarında meydana gelen daralma veya tıkanma gibi sorunlar. İnme (Felç), beyin anevrizması, beyin kanaması gibi durumlarla ortaya çıkabilir. Serebrovasküler hastalıklar ilaç tedavisi ve ameliyat gibi acil müdahale gerektirir.

Derin ven trombozu

Vücudunuzdan kalbinize kanı geri getiren toplardamarlarda damarlarda meydana gelen tıkanıklıktır. Derin ven trombozu daha çok bacaklarda görülmektedir. Uzun süre hareketsiz oturmak derin ven trombozu oluşma olasılığını artırabilir. Kan pıhtılaşması riskini artıran bazı ilaçlar ve rahatsızlıklar da Derin ven trombozuna yol açabilir. Damar üzerinde sıcaklık ve hassasiyet, etkilenen vücut bölgesinde ağrı, cilt kızarıklığı derin ven trombozu belirtisi olabilir. Pıhtı çözücü ilaçlar, varis çorapları ve yaşam şeklindeki değişikliklerin yanı sıra girişimsel radyoloji tedavileri de uygulanmaktadır.

Varis

Bacak, ayak veya ayak bileklerinde derinin hemen altında beliren şişmiş damarlardır. Damar duvarları zayıfladığında ve kapakçıklar düzgün çalışmadığında, kan damarda birikir. Bu da mavi ve mor şişliklere neden olur. Şişmiş damarlar, bacaklarda ağırlık hissi, kaşıntı, ağrı, ciltte renk değişiklikleri varis belirtileri arasındadır. Varis çorabı, enjeksiyon tedavisi (skleroterapi), lazer tedavisi, damar ameliyatı gibi yöntemler varis tedavisinde kullanılmaktadır.

Kalp ve Damar Hastalıkları Nedenleri Nelerdir?

Kalp ve damar hastalıklarının nedenleri, hastalığın türüne bağlı olarak değişebilir. Kalp ve damar hastalıkları risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir;

• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Yüksek kolesterol (hiperlipidemi)
• Hareketsiz yaşam ve yanlış beslenme
• Aşırı kilolu veya obez olmak
• Sigara
• Tip 2 diyabet
• Ailede kalp hastalığı öyküsü
• Gebelik diyabeti
• Kronik iltihaplı veya otoimmün hastalıklar.
• Kronik böbrek hastalığı

Kalp ve Damar Hastalıklarının Belirtileri Nelerdir?

Kalp ve damar hastalıklarının belirtileri yaşanan rahatsızlığa göre farklılık gösterebilir. En sık görülen kalp ve damar hastalıkları belirtileri şunlardır:

Göğüs ağrısı: Göğüs ağrısı kalp krizi belirtisi olabilir. Bu ağrı göğüste ağırlık, sıkışma veya basınç hissi şeklinde olabilir. Göğüs ağrı veya sıkışma hissi birkaç dakika dinlendikten sonra geçebilir. Her durumda zaman kaybetmeden bir kalp damar uzmanına başvurmak gerekir.

Hazımsızlık ya da mide ağrısı: Midede ağrı veya yanma hissi kalp krizi veya farklı bir kalp hatalığından kaynaklanabilir. Ancak kalp ağrısı ile hazımsızlık arasındaki farkı anlamak zor olabilir.

Kol, çene veya sırt ağrısı: Kalp damar hastalıklarında ağrı vücudun diğer bölgelerine de yayılabilir. Kol, çene, boyun veya sırt bölgesinde ağrı yaşanabilir.

Terleme hissi: Göğüs ağrılarıyla birlikte ateş ve terleme hissi kalp krizinin habercisi olabilir.

Şişmiş ayak bilekleri: Ayak bileklerinde şişlikler birçok nedene bağlı gelişebilir. Ancak sürekli yaşanan ayak bileği şişkinliği kalp yetmezliğinin belirtisi olabilir.

Bacak ağrısı: Yürürken baldırlarda şiddetli kramp hissi, periferik arter hastalığının bir belirtisidir. Bu ağrı, bacaklara yeterli kan gitmemesinden kaynaklanır.

Bu belirtilerin yanında kalp ve damar hastalıklarında;

• Nefes darlığı (dispne)
• Baş dönmesi veya bayılma
• Yorgunluk
• İyileşmeyen bacak yaraları.
• Yüzde veya uzuvlarda uyuşma
• Konuşmada, görmede veya yürümede zorluk belirtileri de görülebilir.

Kalp ve Damar Cerrahisinde Hangi Testler Yapılır?

Kalp ve Damar Cerrahisinde (KVC) birçok farklı tetkik yapılabilir. Yapılacak tetkikler kişinin ameliyata ihtiyacı olup olmadığını belirlemek ya da ne tür bir ameliyata ihtiyacınız olduğunu belirlemek için yapılır.

Kalp ve damar cerrahisinde yapılabilecek testler şunlardır:

Kalp Kateterizasyonu: Kardiyak kateterizasyon olarak da isimlendirilen bu işlem bazı kalp rahatsızlıklarını teşhis ve tedavi etmek için kullanılabilir. Katater adı verilen ince uzun ve esnek bir tüp kan damarına yerleştirilerek kalbe doğru ilerletilir. İşlem sırasında ultrason veya kontrast madde de kullanılabilir.

Koroner anjiyografi: Genellikle iyot içeren kontrast madde ve röntgen görüntüleri kullanılarak koroner arterlerde plak birikimi nedeniyle oluşan tıkanıklıkları tespit eden bir işlemdir.

Ekokardiyografi (EKO): Kalbin hareketli görüntülerini oluşturmak için ses dalgalarını kullanan ağrısız bir testtir. Görüntüler kalbin boyutunu, şeklini ve kalbin kanı ne kadar iyi pompaladığını gösterir.

Elektrokardiyogram (EKG): Basit ve ağrısız testtir. Kalbin elektriksel aktivitesini tespit eder ve kaydeder. EKG, kalbin ne kadar hızlı attığını, kalp ritminin düzenli mi yoksa düzensiz mi olduğunu belirlemede yardımcı olur.

Stres testi (Stres eko): Kalbin ne kadar sağlıklı olduğunu ve fiziksel stres altında ne kadar iyi çalıştığını ölçer. Bazı kalp problemleri, kalbin vücuduna kan pompalamak için yoğun bir şekilde çalıştığında tespit etmek daha kolaydır.

Holter: Normal aktivitelerinizi yaparken kalbinizin elektriksel aktivitesini uzun süreler boyunca kaydeden küçük, taşınabilir elektrokardiogram cihazlarıdır. Bu monitörler, kalbin ne kadar hızlı attığını, kalp atışlarının ritmini kaydeder.

Koroner BT: Kalp ve kan damarlarının birçok ayrıntılı resmini çekmek için X ışınları kullanan ağrısız, invaziv olmayan bir görüntüleme testidir. Bilgisayarlar bu resimleri birleştirerek kalbin tamamının üç boyutlu (3D) bir modelini oluşturabilir.

Kalp ve Damar Cerrahisinde Hangi Ameliyatlar Yapılır?

Koroner Bypass: Halk arasında bypass ameliyatı ya da açık kalp ameliyatı olarak da geçen koroner bypass ameliyatında kalpteki tıkalı veya kısmen tıkalı bir damarın etrafından kanın geçmesi için yeni bir yol oluşturulur. Bunun için göğüs veya bacak bölgesinden sağlıklı bir kan damarının alınır. Alınan bu sağlıklı damar tıkalı kalp damarının altına bağlanarak yeni bir yol oluşturulur.

Minimal invaziv Bypass Ameliyatı: Klasik bypass ameliyatlarında halk arasında iman tahtası olarak bilinen köprücük kemiği ve kaburgalar ile direkt bağlantılı olan sternum kesilmektedir. Ancak uygun hastalarda bypass ameliyatı artık minimal invaziv yöntemlerle gerçekleştirilebilmektedir. Minimal invaziv bypass ameliyatında iman tahtası kesilmeden meme veya koltuk altından kesi yapılarak ameliyat gerçekleştirilir.

Aort Ameliyatları: Aort anevrizması, aort kapağı ve aort kökü replasmanı, kapak koruyucu aort kökü onarımı gibi farklı aort ameliyatları bulunur. Aort sorunları hayati risk taşır ve ameliyatları da yüksek risk taşımaktadır.

Atriyal fibrilasyon ablasyonu: Düzensiz ve genellikle çok hızlı bir kalp atışı türünü düzeltmek ve önlemek için yapılır. Damardan bir katater yardımıyla girilerek ritim bozukluğu yapan bölgeler yüksek ısı ya da kriyoblasyon denilen aşırı soğuk yöntemi kullanılarak tahrip edilir. Bu şekilde ritim bozukluğu düzeltilir.

Karotis (Şah Damarı) anjiyoplastisi ve stentleme: Karotis halk arasında şah damarı olarak bilinmektedir. Şah damarlarının birinde ya da her ikisinde yaşanan darlıklarda beyne giden kan akışı azalır. Karotis anjiyoplasti ve stentleme, bu arterlerin yeniden açılmasına yardımcı olabilir. Bu, minimal invaziv bir işlemdir, ameliyat değildir. Kasık bölgesine yerleştirilen katater damarın sorunlu bölgesine yaklaştırılır. Kateterin ucunda küçük, şişirilmemiş bir balon bulunur. Kateter şah damarının daralmış kısmına ulaştığında balon şişirilir. Bu, daralmış bölgeyi açar. Buna anjiyoplasti denir. İşlem sırasında sorunlu bölgeye stent de yerleştirilebilir.

Kalp kapakçığı ameliyatı: Kalp kapakçıklarındaki sorunlar, göğüs ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı, kalp çarpıntısı ve yorgunluk gibi şikayetlere yol açabilir. Bazen hiçbir şikâyet olmamasına rağmen kalp kapakçığındaki sorunların ameliyatla düzeltilmesi gerekebilir. Kalp kapakçığı ameliyatları çeşitli şekillerde yapılabilir. Bazen kapakçıkların tamamen değiştirilmesi gerekirken bazı durumlarda kalp kapakçıklarının tamiri de yapılabilir. Kalp kapakçığı ameliyatları açık kalp ameliyatı şeklinde olabileceği gibi minimal invaziv kalp kapakçığı ameliyatı da yapılabilir. Cerrahi yöntemlerin uygun olmadığı hasta için riskli durumlarda damar yoluyla gerçekleştirilen TAVI işlemiyle de kalp kapakçığı tamiri yapılabilir.

Mitral kapak onarımı ve mitral kapak değişimi: Mitral kapak, kalpteki kan akışını kontrol eden dört kalp kapağından biridir. Mitral kapak onarımı ve mitral kapak değişimi, sızıntılı veya daralmış mitral kapağı onarmak veya değiştirmek için yapılan kalp ameliyatı türleridir. Açık kalp ameliyatı ya da minimal invaziv cerrahi kalp ameliyatı şeklinde yapılabilir.

Kalp pili: Yavaş kalp ritmini tedavi eden bir cihazdır. Kalp pili genellikle normal bir kibrit kutusundan daha küçüktür. Bir elektrik devresi ve pil içerir. Kalp pili genellikle köprücük kemiğinin hemen altına, derinin altına yerleştirilir ve bir veya daha fazla elektrot aracılığıyla damardan kalbinize elektrik uyarıları gönderir.

Kalp tümörü tedavileri: Kalp ve kalp kapakçığı tümörleri nadir görülmektedir. Genellikle iyi huylu olmakla birlikte kötü huylu kalp tümörleri de bulunmaktadır. Açık kalp ameliyatı ya da minimal invaziv kalp ameliyatıyla tedavi edilebilir. Hangi cerrahi tercihin kullanılacağı hastanın ve hastalığın durumuna göre belirlenir.